Robert Matheus: De sacrale ruimte in de oude Syrische traditieDe schrijvers van de Syrische traditie gebruikten meerdere termen om de sacrale plaats aan te duiden. Toch steldenzij in hun geschriften steeds de gedachte voorop dat de sacrale ruimte, net zoals de sacrale tijd, nooit kan wordenbepaald door een fysieke ervaring alleen, ook niet als die in een liturgische context plaatsvindt. Alle ruimte (en tijd)is door het goddelijke mysterie ‘beladen’. Daarom is alle ruimte (en tijd) zelf een mysterie.Het Liber Graduum, een geschrift uit het einde van de vierde eeuw, handelt over de verschillende stadia van groei inhet geestelijk leven. De anonieme auteur van deze verzameling van dertig verhandelingen (‘memre’ genaamd),maakt een onderscheid tussen de zichtbare, aardse Kerk en de onzichtbare, hemelse Kerk. In de zichtbare Kerkmogen onze lichamen beschouwd worden als verborgen tempels, en onze harten als onzichtbare altaren. Uit detwaalfde verhandeling van het Liber Graduum leren we:Omdat we weten dat het lichaam een verborgen tempel wordt en het hart een verborgen altaar voor degeestelijke eredienst, dienen we vlijtig te zijn ten aanzien van het zichtbare altaar en de zichtbare tempel.En alhoewel we in deze dingen snel vermoeid zijn, moeten we toch beseffen dat we het eeuwig levenzullen genieten in de grote, machtige en hemelse Kerk en voor dat altaar, door de Geest opgericht enversierd, waar de engelen en alle heiligen dienen en Jezus (be)dient en offert voor hen, boven hen en aanal hun zijden. (Memre 12,1)In deze tekst gaat het natuurlijk vooral om de geestelijke eredienst, maar de liturgische terminologie toont aan dat detastbare eredienst beschouwd wordt als de ultieme manifestatie – en dus als de culminatie – van het ascetisch leven.Wat is nu de bestaansreden van de zichtbare eredienst? Ook daarover laat het Liber Graduum geen twijfel bestaan:we moeten het zichtbare altaar eren en in de zichtbare tempel komen om zo de hemelse Kerk te bereiken en in dehemelse liturg...